Nederland in de jaren 70

Bron: Noord Brabants Museum.
De jaren 70 vormen een omstreden decennium. De een ziet het als een tijdperk van idealisme en zelfontplooiing, de ander als een periode van geitenwollen sokken en doorgeschoten tolerantie. Maar dat ons land in deze jaren ingrijpend veranderde, dáárover is iedereen het eens.

Progressieve plannen
Omstreeks 1970 lijken de bomen tot in de hemel te groeien. Aardgas uit eigen bodem, volop werkgelegenheid en stijgende lonen zorgen voor optimisme. Wie wil er geen vakantie in het buitenland, een huis vol elektrische apparatuur, een boerderijtje op het platteland en een tweede autootje? De linkse partijen vinden het tijd voor een rechtvaardiger verdeling van de welvaart. Het kabinet Den Uyl streeft naar ‘spreiding van inkomen, kennis en macht’. De progressieve plannen van de regering worden echter doorkruist door oliecrisis, recessie en tegenstand van rechts, onder leiding van Van Agt en Wiegel.


Polarisatie
De strijd tussen links en rechts wordt niet alleen uitgevochten in de politieke arena. Overal klinkt de oproep tot solidariteit met onderdrukten en tot ‘aksie’ in de vorm van stakingen, bezettingen en demonstraties. De heersende moraal en bestaande gezagsverhoudingen worden ter discussie gesteld. Op de radio leest de ministerszoon wekelijks de prijzen van de softdrugs voor, langharige militairen salueren niet langer voor hun meerderen. In het openbaar bestuur, in kerk en school en op de werkvloer klinkt de roep om inspraak. Ook in het gezin kan de spanning flink oplopen. Vrouwen eisen het recht op zelfontplooiing, kinderen gaan ongehuwd samenwonen. De generatiekloof lijkt soms niet meer te overbruggen.

Natuur en Oosterse mystiek
Niettemin streven de Nederlanders thuis naar rust en gezelligheid. ‘Terug naar de natuur’, is het motto. De huiskamers raken overwoekerd door hangplanten en citroengeraniums. Te midden van al dat groen zitten en spelen de huisgenoten in eigengemaakte kleding, van zelf gesponnen wol, vaak zélf gebreid, geverfd en geweven. De woning staat vol zelfgemaakte zaken, van macramé plantenhangers en uiltjes tot eigenhandig getimmerde schrootjeswanden en eet barretjes. Maar er is ook volop aandacht voor het innerlijke. Velen worden aangetrokken door de Oosterse mystiek van Hare Krishna en Bhagwan. Het verre India lonkt. En wie het bewustzijn op andere wijze wil verruimen, experimenteert met wiet en marihuana.

Lees meer